ONDERNEMERS
zijn ook consumenten

Langzaam dringt het besef door dat kleine ondernemers ook consumenten zijn en juridische bescherming nodig hebben. Welke bescherming krijgen zij en bij welk loket kunnen zij aankloppen voor hulp?

TEKST REINOUT VAN DER HEIJDEN

In het kort

Een wetsvoorstel moet kleine ondernemers meer juridische bescherming geven. Vooral bij energiecontracten en telefoonabonnementen worden zij vaak opgelicht.


Leestijd: 4 minuten

Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en andere kleine ondernemers worden er gek van: opdringerige verkopers die bellen of langskomen om iets aan te bieden. Hun woon- en e-mailadres en telefoonnummer zijn via de Kamer van Koophandel (KvK)voor iedereen in te zien.

Ondernemers vallen niet onder de Europese richtlijn Consumentenrechten, die klanten onder meer een bedenktijd van 14 dagen geeft bij 'koop op afstand' en colportage. Ook geldt de Wet oneerlijke handelspraktijken alleen voor consumenten. Dus als een zzp’er het slachtoffer wordt van misleidende reclame, kan hij de koop niet ontbinden. Consumenten kunnen dat wel, door een brief te sturen naar het verkopende bedrijf.

Ondernemers kunnen zich inschrijven in het Bel-me-niet Register, behalve als ze een rechtspersoon (bv of stichting) zijn. Als hun telefoonnummer in het KvK-register staat, kunnen ze tijdens het verkoopgesprek aangeven dat ze niet meer willen worden gebeld. Dat heet het recht van verzet.

Energiecontracten

Op de energiemarkt hebben zzp’ers meer bescherming dan op andere markten. Zo kunnen ze een conflict met hun energieleverancier aan een onafhankelijke geschillencommissie voorleggen. Deze commissie doet vervolgens een bindende uitspraak. De Gaswet en Elektriciteitswet maken onderscheid tussen klein- en grootverbruikers. Kleinverbruikers kunnen zowel consumenten als kleinzakelijke afnemers zijn en hebben vrijwel identieke bescherming.

Maar een kleine ondernemer krijgt vaak een zakelijk energiecontract aangeboden, ook als hij energie voor zijn woonhuis gebruikt. Dat betekent onder andere dat hij een hogere opzegvergoeding moet betalen. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) vindt dat onterecht, omdat kleinzakelijke gebruikers consumenten zijn. Sinds 2019 eist de ACM dat deze zakelijke contracten omgezet worden naar gewone contracten. De ACM kan energiebedrijven zo nodig een boete opleggen als zij niet hieraan meewerken of een last onder dwangsom opleggen als ze ermee doorgaan.

Een kleine ondernemer krijgt vaak een zakelijk energiecontract aangeboden, ook als hij energie voor zijn woonhuis gebruikt. De ACM kan hiervoor een boete opleggen.

Als zzp’ers een product of dienst afnemen voor privédoeleinden, handelen zij als consumenten en genieten zij dezelfde bescherming. Zzp’ers die een product of dienst niet alleen privé, maar ook voor zakelijke doeleinden gebruiken, worden ook wettelijk beschermd als zij het product of de dienst overwegend privé gebruiken. Maar vaak weten zzp’ers niet wat hun rechten zijn. Op de website van ConsuWijzer staan sinds kort voorbeeldbrieven voor zzp’ers om van ongewenste energiecontracten af te komen.


Telecomabonnementen

Al in september 2016 stelde de ACM regels op voor het verlengen van de abonnementsperiode voor zakelijke telecomabonnementen. Sindsdien mogen aanbieders een telecomcontract niet verlengen zonder toestemming van de ondernemer. Ondernemers hebben ook recht op nummerbehoud bij het overstappen naar een ander telecombedrijf.

Ondernemers worden, net als consumenten, soms belazerd. Verkopers bellen hen over hun telecomabonnement en suggereren dat zij via een kortingsactie minder gaan betalen bij hun huidige aanbieder. In werkelijkheid stappen ze – ongewild – over naar een andere aanbieder. Het oude abonnement wordt opgezegd en de ondernemers zitten direct vast aan de nieuwe aanbieder. Willen zij daarvan af, dan kan dat alleen tegen hoge kosten. Dit heet lijnkaping.

Deze vorm van oplichting kan consumenten niet klem zetten, want zij hebben bescherming via het schriftelijkheidsvereiste. Zolang de consument het nieuwe contract niet gezien en getekend heeft, zit hij nergens aan vast. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt nu aan een wetsvoorstel om kleine ondernemers dezelfde bescherming te geven. Ondertussen helpt de ACM ondernemers met voorbeeldbrieven tegen lijnkaping.

Herkenning

De Consumentenbond herkent het door de ACM geschetste beeld. Vooral energie- en telefoniecontracten leiden tot veel klachten. In 2018 kreeg de Consumentenbond bijvoorbeeld klachten over Belcentrale. Dit bedrijf benaderde (klein)zakelijke bellers om over te stappen naar een andere provider. De Consumentenbond kon voor die groep helaas niets betekenen, omdat het om zakelijke contracten ging.

‘Deze zzp’ers sloten de contracten vaak af in de veronderstelling dat ze dat deden als consumenten’, zegt Olof King, directeur belangenbehartiging bij Consumentenbond. ‘Vaak is het ook helemaal niet duidelijk of er een zakelijk of consumentencontract wordt aangeboden. Maar waar gewone consumenten 14 dagen bedenktijd hebben, waarin ze kosteloos van een contract af kunnen, hebben zzp’ers die mogelijkheid niet. Als zij van een contract af willen, kan dat alleen na betaling van een afkoopsom of via de rechter. Dat voelt onrechtvaardig.’

Weten welke juridische voorbeeldenbrieven de Consumentenbond heeft opgesteld voor consumenten? Bekijk de voorbeelden bij rechten na aankoop, garantie, reparatie en vele andere onderwerpen.